Ngā awa o Tangaroa

Nā Ciccone

4.4 “Kia whai kōhā ngā tamariki ki a Papatūānuku rāua ko Ranginui me a rāua tamariki e tiaki nei i te hā o ngā moana, o te whenua, o te rangi me o rātou āhuatanga katoa.”

I te tīmatanga o tēnei wāhanga i tīpakohia e au kia uru ki te marau o Kaiao kia whai wheakoranga mō te taiao. Wehewehe mātou ki ētahi rōpū iti. Ko tāku i tīpako ai ko te rōpu awa, nā taku mīharo ki te mahi me ngā awa, ngā moana hoki. Tokoone o mātou ki te rōpū awa. Ko mātou ko Ihipera, Te Rina, Michelle, Javan, Josephine me Metotangivale. Ko Meto te kāpene, te kaitiaki hoki o te rōpu awa.

Hei te wiki tuatoru o tēnei wāhanga i tīmata mātou te whakatinana i tā mātou mahere. I whakatau kia tīmata mā te tangohia ētahi toka ki te taha o te awa e whakararu ana te awa mā te paru. Te nuinga o ngā toka kei te taha o te wairere, engari kei reira tētahi toka e kikī ana me te paru, koia te rāwaho o ngā toka katoa. I whakamahia e 2 ngā rangi kia mutu rawa ai ngā mahi.

Nā te tere otinga o te tango toka, i aro tōtika ki te mahi whai ake, ko te mahi ki te trad. Ko te trad te pātītī e karapoti nei i te awa, e whakararu ana te awa hoki. Ko te mahi kia tangohia te pātītī roa ki te taha o te awa me te tīkina te patītī ki rō te awa. Nā te nuinga o ngā mahi i tutuki tētahi taha me te haurua o te awa. Ehara i te mea i oti, engari mai i tērā wā i whakaae kia māwehe kia oti pai ai ngā mahi katoa ki runga i te mahere.

Ko te mahi e whai ake kia tīkina ētahi naihi koi me te tapahia ngā harakeke e pīrau haere ana. I mua i te tapahia o ngā harakeke i tino anuanu te āhua o ngā harakeke, waihoki kāore i te hauora mō ngā pēpi harakeke. E mōhio ana ko tēwhea ngā harakeke pīrau mā te āhuatanga o te tae, mēnā he paraone te tae he pīrau. I au e tapahia ana ngā rau pīrau i puta mai ētahi tae rerekē, pērā i te ārani me te whero, me te mākū rawa hoki o ērā o ngā harakeke. He te mutunga o te mahi tapahia i whakapūtoi ngā harakeke pīrau katoa kātahi anō ka tango. I whakamahia e mātou tētahi o ngā rau harakeke noa hei koromāhanga ngā harakeke pīrau. Aro tonu ana mātou kia whai i ngā tikanga Māori, nō reira ka whakatakoto ngā pūtoi kei raro i ngā harakeke.

Ko te mahi mutunga mō tēnei raupapatanga ko te whakapaipai i te wāhi o te awa. Ka whakamahia ētahi pēke kirihou pango nō te tari hei wāhi mō ngā pātītī kua tango mai i te trad. Ka waiho ngā pēke kirihou pango ki raro i te perēti. Ētahi wā ka kite ngā rāpihi e pūheke haere ana ki rō te awa, kei ngā tahataha o te awa hoki, ko te mahi kia tīkina me te rau atu ki te pouaka rāpihi.Ko aku kōrero i mua mo te mahi whakapūtoitanga me te harakeke e hāngai ana ki te whakapaipai whai muri i te mahi. Me whakahoki mātou i ngā kō, ngā naihi me ngā karapu whai muri i te mahi hoki. Koia nei te mahi o te whakapaipai.

He mea nui kia tiaki tā tātou taiao, ki te kore ka ngaro te iwi. Ko Papatūānuku tō tātou māmā, me whāngaihia ia me te aroha, ki te kore ka kore ia e aroha mai ki a tātou te hunga ora. Whakaarohia tēnei, mēnā ka whakaparahako tonu tātou i a Papatūānuku ka waipuke tonu ngā awa me ngā moana, ka pahū tonu ngā puia, ka haere tonu ngā tai āniwhaniwha. Ehara tēnei i te mahi pai mō te taiao. Ko Rangi rāua ko Papa tēnei e tohu ana kāore tēnei i te mahi hauora mō tātou, mō rāua me ngā tamariki o anamata hoki. Koia nei te take i uru ki te marau o Kaiao, koia nei hoki te take e āwhina ahau ki te whakapaipai ngā awa. E tika ana te kōrero “ ki te hiahia koe kia panoni ngā whanonga o te ao e pā ana ki te taiao, me panoni koe i a koe anō i te tuatahi”. Ka whakakapi e au aku kōreo mā tētahi wāhanga o Te Aho Matua…..

4.6 Kia tipu ngā tamariki hei kaitiaki i ngā painga huhua o te whenua, o te moana, o ngā ngāhere. Kia mau hoki ki ngā ture tuku iho ā ngā mātua tīpuna e pā ana ki te moana, ki te whenua, ki ngā ngāhere..